Mesut Şener’in NALLIHAN kitabının içeriği

İÇİNDEKİLER

 

ÖNSÖZ

 

 

I. BÖLÜM: COĞRAFYASI

 

- Coğrafi Konumu ve Yüzey Şekilleri ..............................................

15

Yer Kabuğunun Jeolojik Yapısı ve Depremler ........................

16

Akarsular, Barajlar ve Göletler ...........................................

17

- İklim .......................................................................................

17

1870'li yıllarda Ankara'da Yaşanan Soğuk Kışlar ve Kıtlık………

19

1874 ve 1910 Yıllarında Nallıhan'da Yaşanan Soğuk Kışlar……

20

- Bitki Örtüsü, Doğal Zenginliği......................................................

20

Bitki Örtüsü, Doğal Zenginliği, Yaylaları, Yaban Hayatı…………

20

Anadolu Yaban Koyunu……………………………………..……………..…..

21

Vaşak……………………………………………………………..………………..….

22

Nallıhan Kuş Cenneti ……………………….……………………………….…...

23

Karaleylek………………………………………………………....................….

25

Anıt Ardıç Ağacı, Asarlık Tepeleri…………………………………..………..

26

Soğukkuyu Şelalesi, Kümbet…………………………………………….…...

27

- Mesire Yerleri……………………………………………..…….……...…………………...

28

Hoşebe ………………………………………………………….....………………....

28

Uyuzsuyu Şelalesi ……………………………………..…………………………….

29

- Turizm Yatırımları………………………………………..……………......................

31

Nafiz Bey Konağı ………………………………………………..................…..

32

Paşalar Konağı …………………………………………………………………..…..

32

Hocazade Mustafa Efendi Konağı……………………………………….……

33

- İnanç Turizmi Zenginliği…………………………….………………...……………..….

33

        Taptuk Emre ve Öğrencisi Yunus Emre’yi Anma Etkinliği……….

33

 

II. BÖLÜM: TARİHÇESİ

 

-   Tarihçesi………………………………………………………………………………....……….

34

Nallıhan Tarihine Genel Bir Bakış .........................................

34

Tarih Öncesi, Roma ve Bizans Dönemi ..............................

37

Roma Döneminde Ankara’dan Geçen Yollar…………………….….

37

Ankara Ticareti Yollar…………………………………………………….………

38

Juliopolis ………………………………………………………………………..……..

39

Çömlektepe………………………………………………………………….………..

40

- Türklerin Nallıhan'a Gelip Yerleşmesi ...........................................

41

Osmanlı Arşivinde Nallıhan…………………………………………………...

42

Başbakanlık Devlet Arşivi Belgelerinde Nallıhan………………...

43

       Kuyud-ı Kadime Arşivinde Nallıhan .....................................

45

   Şeriye Sicillerinde Nallıhan……………………………………………..…….

47

Evliya Çelebi Seyahatnamesinde Nallıhan ...........................

47

- Vakıflar Arşivinde Nallıhan .........................................................

49

Nasuhpaşa Vakfı…………………………………………………………………….

49

Tarihi Yapılar……………………………………………………………………………

50

     Kocahan………………………………………….……………………………..…….

50

     Nasuhpaşa Camisi………………………………………………………………...

52

     Uluhan Köyü Camisi……………………………………………………….……..

53

-  Diğer Tarihi Yapılar………………………………………………………………………..…..

54

     Hamam………………………………………..……………………………….………..

54

       Kilise………………………………………………………………………………………..

54

       Belediye Binası (Eski Merkez Sakarya İlkokulu)………………….

55

    Ayhan Sümer Kültür Merkezi (Halkevi)…………………………. ………

56

-  Tarihi Yapıların Restorasyonu………………………………………………………….

57

-  İlçe Merkezi Dışında Tarihi Eser Bulunan Köyler…………………………....

60

-  İlçe Genelinde Yapılan Araştırma ve Kazılar…………………………….……..

60

- Celali Ayaklanmaları .................................................................

61

- Çandarlı Halil Paşa ....................................................................

62

-  Çandarlı………………………………………………………….………………………….….….

63

-  İvezzade Halil Paşa……………………………………………..…………………….….….

63

- Ankara Vilayeti Salnamelerinde Nallıhan ......................................

65

h.1311/1893 Tarihli Ankara Vilayeti Salnamesi…………………...

65

Buruncuk ve Emirtoz Köylerinin Göçü……………………………….…

70

  h. 1318/1900 Tarihli Ankara Vilayeti Salnamesi…………………..

70

  h.1325/1907 Tarihli Ankara Vilayeti Salnamesi………………..….

73

  Nallıhan’ın İkiye Ayrılıp Birleşmesi, Ankara’ya Bağlanışı……..

79

Subaşı Köyü……………………………………………………………..……….....

81

- Osmanlı Döneminde Çıkan Ansiklopedilerde Nallıhan………………..…..

83

Ali Cevad’ın Tarih ve Coğrafya Lugati’nde Nallıhan…………………

83

Şemsettin Sami’nin Kamusül-A’lam’ında Nallıhan ................

84

-  Cumhuriyet Döneminde Çıkan Ansiklopedilerde Nallıhan……………..

85

1946 Yılında Çıkan -Türkiye Kılavuzu’nda- Nallıhan………………..

85

1957 Yılında Çıkan Türkiye Ansiklopedisinde Nallıhan …………...

85

1981 Yılında Çıkan Yurt Ansiklopedisinde Nallıhan .................

86

1985 Yılında Çıkan Yeni Türk Ansiklopedisinde Nallıhan………..

87

-  Yazarların, Gezginlerin Kaleminden Nallıhan…………………………….……..

87

1855 Yılında Fransız Yazar J.E.Dauzats'ın Anılarında Nallıhan..

87

1909 Yılında Gazeteci Ahmet Şerif’in Gezi Notlarında Nallıhan.

88

1932 Yılında Selahattin Kandemir’in Gezi Notlarında Nallıhan.

90

1941 Yılında Naki Tezel'in Kaleminden Nallıhan .....................

92

1960 da Alman Gezgin Julie Boehringer’in Anılarında Nallıhan

93

- Nallıhan Ermenileri……………………………………………...…………………………

95

Ermeni Meselesi………………………………………….…….……………………

95

Takvor Hopyan’ın Kitabından Nallıhan’daTehcir……………..….....

97

Yusuf Halaçoğlu’nun Tehcir adlı Kitabından Tehcir …………….…..

99

Milli Mücadele Döneminde Ermeniler……………………………….…..

100

Vala Nurettin’in Kaleminden Nallıhan Ermenileri …………….…..….

101

Ramiz Eren'in Milli Mücadele yılları ve Ermenilere ilişkin anılar

103

- Kurtuluş Savaşında Nallıhan ...................................................

106

Ülkede Genel Durum..........................................................

106

Nallıhan’dan, Meclis-i Mebusan’a Çekilen Telgraf .................

107

Bölgenin Genel Durumu ve Ayaklanma Sebepleri ................

107

İhtilalin Zaferi ve Karşı İhtilalin Bastırılması ..........................

108

Atatürk'ün Nallıhan’dan Geçişi...........................................

118

İsmet Paşa’nın Nallıhan’dan Geçişi.......................................

120

Kazım Özalp’ın Nallıhan’la İlgili Anıları..................................

122

Şehitlerimiz ve Gazilerimiz.................................................

123

 

III. BÖLÜM: NÜFUS, EĞİTİM, SAĞLIK

 

- Nüfus ....................................................................................

131

Osmanlı Döneminde Yapılan Nüfus Sayımları…………………..…..  

131

Osmanlı Döneminde Nallıhan'ın Nüfusu…………………………......

132

Cumhuriyet Döneminde Yapılan Nüfus Sayımları……………….....

133

Yıllara Göre, Türkiye Nüfus Sayımı Sonuçları…………………..…….

134

Cumhuriyet Döneminde Nallıhan'ın Nüfusu............................

134

Nallıhan Nüfus Sayımı Sonuçlarının Değerlendirilmesi…………

144

- Eğitim ..................................................................................

146

Osmanlı Döneminde Eğitim...............................................

146

Ankara Vilayeti Salnamelerinde Nallıhan'da Bulunan Okullar..

147

Cumhuriyet Döneminde Eğitim...........................................

149

Ülkede Genel Durum, Eğitim Devrimi, Nallıhan’da Eğitim……

149

- Sağlık ...................................................................................

154

 

IV. BÖLÜM: EKONOMİ

 

- Ekonomi ...............................................................................

156

- Tarım .................................................................................

156

Çeltik ............................................................................

160

Nallıhan Domatesi……………………………….………..…………….…….…..

163

- Hayvancılık ...........................................................................

165

Ankara Tiftik Keçisi...........................................................

165

Tiftikçiliğimizin Öyküsü…………………………………..……………….….…..

  166

İpek Böcekçiliği ................................................................

169

- Pazar ....................................................................................

173

- Panayır ................................................................................

174

 

V. BÖLÜM: YERLEŞİM, ULAŞIM, İLETİŞİM

 

- Yerleşim .................................................................................

175

- Ulaşım ...................................................................................

178

Otoyol, Ayaş Tüneli - Hızlı Tren……………………………………..…...

179

Karayolu Ulaşımı……………………….…………..…………………………….

180

- PTT Hizmetlerinin Tarihi...........................................................

184

-  İletişim …………………………..………..…………………………………………..…….

185

 

VI. BÖLÜM: NALLIHAN’IN İKİ KASABASI VE ENERJİ TESİSLERİ

 

- Sarıyar …………........................................................................

186

Sarıyar Barajı ve HES ......................................................

188

Sarıyar Barajının Yapımından Etkilenen Köyler ....................

190

Anılarda Kalan Köy Sarılar………………………………….….………….…..

190

- Çayırhan Beldesi.......................................................................

192

Çayırhan'ın Yeri ve Konumu……………………………….. …………..…..

193

Çayırhan’ın Tarihçesi…………………………………………………

194

Çayırhanla İlgili Emekli Öğretmen Halil Ulukan’ın Gözlemleri..

195

Türkiye Kömür İşletmesi TKİ - OAL ....................................

196

Çayırhan Termik Santrali   TEK - TEAŞ..................................

198

PARK TEKNİK AŞ ..............................................................

199

- Gökçekaya Barajı ve HES .........................................................

201

Gökçekaya Köyü (Çiçeroz)……… ……………………………………..…...

202

Gökçekaya Barajının Yapımından Etkilenen Köyler………………..

202

- Yenice Barajı ve HES ................................................................

203

Yenice Barajının Yapımından Etkilenen Köyler……………..….……

203

 

VII. BÖLÜM: YÖNETİM

 

-  Osmanlı Devletinde İdari Yapılanma ………………….………………….……..

204

-  Cumhuriyet Döneminde İdari Yapılanma……………………….………..….

205

İlçenin İki Kasabası Sarıyar ve Çayırhan……………..……………..

206

Osmanlı Döneminde Emniyet Asayiş Hizmetleri……………………..

207

Cumhuriyet Döneminde Emniyet Asayiş Hizmetleri…………….

208

Ankara İl Haritası……………………………………………………………..…….

208

Nallıhan Haritası…………………………………………………………….……….

209

Belde ve Köylerin Merkeze Olan Uzaklıkları ...........................

210

Mahallesi Olan Köyler ve Mahallelerinin Adları…………….………...

211

- Yöneticiler ......................................................…………………….....

212

Cumhurbaşkanları, Başbakanlar ........................................

212

Ankara Valileri.................................................................

213

Ankara Belediye Başkanları…………………………………………………..

214

Nallıhan'da Cumhuriyet’ten Önce Görev Yapan Kaymakamlar

215

Nallıhan’da Cumhuriyet döneminde Görev Yapan Kaymakamla

215

- Seçimler ..................................................................................

217

Osmanlı Döneminde Nallıhan’da Görev Yapan Belediye Başkanları

218

Cumhuriyet döneminde Nallıhan’da Görev Yapan Belediye Baş

218

Sarıyar ve Çayırhan’da Görev Yapan Belediye Başkanları .......

219

Nallıhanlı Ankara Senatör ve Milletvekilleri............................

219

Nallıhan Genelinde Milletvekili Seçim Sonuçları ve Oyların Dağılımı

220

Seçim Sonuçlarının Değerlendirilmesi ..................................

221

 

VIII BÖLÜM: FOLKLOR (HALKBİLİM)

 

- Folklor.........................................................…………….………........

223

- Doğum………………………………………………….....…………………………..……..

224

- Evlenme ...........................................................…...................

225

Nallıdere Köyünde Düğün…………………………………..……….………

226

Eymir Köyünde Düğün………………………………..…….………….…….

233

Beydili Köyünde Düğün…………………………………………………………..

237

Karaköy Köyünde Düğün……………………………………………..……….

241

Tepe Köyünde Düğün………………………………………………………..….

243

İlçe Merkezinde Düğün…………………………………..……………….……

244

Düğünlerde Çalınıp Oynanan Oyun Havaları……………….………..

245

- Ölüm ....................................................................................

247

- Dini Bayramlar ......................................................................

248

- Ulusal Bayramlar ....................................................................

248

- Kültür ve Sanat…………………………………………………..…………………..…..

250

Yazarlar, Ressamlar……………………………………..……………….….…

250

- Vakıflar………………………………………………………………………........................….

251

Nallıhan Vakfı…………………………………………………………………..…

251

İL-ÇE Vakfı, SYD Vakfı……………………………………………….………

252

Sanat Evi, SESYAM…………………………………………………………….

253

Eğitime Destek Amacıyla Okul Yaptıranlar……………………...

254

Milletvekilleri, Generaller, Bilim İnsanları, İş İnsanları……….

255

- El Sanatları …………………............................................................

256

Nallıhan İpek İğne Oyaları………….………………………..….…………..

256

Nallıhan İpek İğne Oyaları Kültür ve Sanat Festivali…………………

258

Dokumacılık…………………………………………………………………….……..

259

- Giyim Kuşam ..........................................….............................

260

- Çocuk Oyunları ..................................................….................

261

- Beslenme Biçimi ......................................................................

264

Kış Hazırlıkları..................................................................

264

Yemekler .......................................................................

268

- İnanç, İlaç, Dua ve Adak Yerleri ..............................................

271

Halk İnanışları .................................................................

271

Halk İlaçları ....................................................................

272

Halk Takvimi…………………………………………………………………………..

274

Dualar.............................................................................

276

Beddualar, Yeminler, Yağmur Duası, Nazar …..….................

277

Kurşun Dökme, Adak Yerleri…………………………………….............

278

- Nallıhan Topraklarında Yatan Ulu Kişiler ..........................…….......

278

Taptuk'un Öğrencisi Yunus Emre…………………………………….....

278

Taptuk Emre ....................................................................

279

Taptuk Emre Türbesi……………………………………………………….…...

284

Bacım Sultan ....................................................................

284

Bacım Sultan Türbesi…………………………………………………………….

286

Şeyh Cafer Sadık .............................................................

287

Ömerşeyh, Hoşebe, Hasan Dede ........................................

288

-  Kalıplaşmış Sözler……………………………………………………………..……………

289

Atasözleri...…………………………………… …………………………….….......

289

Deyimler……………………………………………………………………………..….

290

Özdeyişler.......................................................................

291

Benzetmeler ....................................................................

291

Diğer Sözcük Öbekleri ......................................................

292

Konuşma Ağzı.................................................................

294

- 1960’lı Yıllarda Nallıhan …………………………………..............................

295

 

IX. BÖLÜM: NALLIHAN’IN KÖYLERİ

 

Akdere...……………….....…………………………………….…………….......

316

Aksu……………………………………………………………………………….…..

317

Alan, Aliefe ………..………….....….…….…………………………………….....

318

Alpagut, Arkutça...….…….…………………….................................

319

Aşağıbağdere, Aşağıbağlıca ………………..………………….………..….

320

Aşağıkavacık, Atça ………………….………….…………………………..…..

321

Aydoğmuş................…………..………….....…………………………….....

322

Belenalan……….………………………………………………………………..….……

323

Belenören, Beyalan ……………………………………….………………...………

324

Beycik, Beydili …………………………………………………..…………………....

324

Bozyaka..........................................................................

327

Cendere, Çalıcaalan………..………………….…..…………………..….…….

328

Çamalan….……………………………………………………………….….……..……

330

Çiller, Çive…………………………………………………………………..…..…….

331

Çulhalar……………………………….……………..……………………….…..……….

332

Danişment……………………………………………………………………..…….…..

333

Davutoğlan, Demirköy…………………………………………..………….…....

334

Dereköy, Doğandere…………….……………………….…………...………...

335

Döğmeci, Eğri…………….…………………….…………………………………..

336

Emremsultan……………………..……………..……………….………………...

337

Epçeler ……………………………….................................................

338

Ericek…………………………………………..……………………….…..…………..

339

Eymir………………………………………..………………………...…..............

340

Gökçeöz, Güzelöz..…………………………….……………….……………..….

342

Hacıhasanlar……………….………………………………………….…………….

343

Hıdırlar(Ayman)………………………………………………………….…………….

344

İslamalan, Kabaca……………………….…………………………………………

346

Kadıköy, Karacasu ……………………….…………………………….…….……

347

Karahisar…………………………………………………………………………….…

349

Karahisargölcük....……........................................................

350

Karahisarkozlu, Karaköy………………………………………………………….

352

Kavak..………………………………..……………………….……………………...……

356

Kulu, Kuruca ……………………………………………………………..…………..

357

Kuzucular………………………………………………….…………………..….…..

358

Meyildere, Meyilhacılar………………………………….………………..……..

359

Nallıdere……………………………………………………….…………………….……

360

Nallıgölcük, Nebioğlu………………...………………………………….…….….

364

Osmanköy……………………………………………………………………..…………

365

Ozan, Ömerşeyhler ………………………..………………………………..…….

367

Öşürler………………………………………………………………….……..………..

369

Sarıkaya ………………………..……………………………………..……….……….

370

Sobran…………………………………………………………………………….………

371

Soğukkuyu……………………………………………………….…………….……..

373

Subaşı………………………………………………………………………….……..………

374

Tekirler………………………………………………………………………..……....

376

Tekke……………………………………………………………………………………...

377

Tepe……….……………………………………………………………………..………

378

Uluhan ………….…………………………………………………………….…..………

381

Uluköy……………………………………………………………………….……………….

382

Uzunöz……………………………………….…………………………..……….……...

383

Yakapınar………………………………………………………………………………….

384

Yenice, Yeşilyurt…………………………………………………………………….…

385

Yukarıbağdere ……………………………………………………….………..……...

386

Yukarıbağlıca, Yukarıkavacık ……………… ……………………………………

387

 

 

X.BÖLÜM: YÖRESEL SÖZCÜKLER…………………………………………..……….………..

388

 

 

KAYNAKÇA………………………………………………………………………………………….……………

403

 

 

FOTOĞRAF ARŞİVİ…………………………………………………………………………….………………

407



Konu başlıklarıyla ilgili ayrıntılı bilgi edinmek için
İl kütüphanelerinden ya da
Üniversite Kütüphanelerinden yararlanabilirsiniz.
Ya da yazarın kendisine e-posta adresindenulaşabilirsiniz.